+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Günlük yaşantıda elektrik konusunda kısa bir bilgi ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. Ziyaretçi

    Günlük yaşantıda elektrik konusunda kısa bir bilgi





  2. Ensar
    Özel Üye





    Cevap: Santral Nedir?

    İnsanların günlük yaşantılarında elektrik vazgeçilmeyen bir enerjiolmuştur Hemen hemen her alet/makine için elektrik gerekli birenerjidir Doğadaki başka bir maddeden elektrik enerjisi üretenkuruluşlara santral denir 3 tür santral vardır
    Elektrik santralleri, başka enerji biçimler (termik, nükleer, hidrolik,jeotermal, güneş, rüzgâr, gelgit vb) elektrik enerjisine dönüştürmekamacıyla bir araya getirilmiş donanımlardan oluşan işletmelerdirÇağımızda büyük güçlü sınai donanımların çoğunluğu, hidrolik ve termik(klasik ve nükleer) santrallerden meydana gelmektedir Türü ne olursaolsun, her elektrik santralı, temel olarak bir enerji kaynağı,hareketlendirici bir aygıt, bir alternatör ve bir dönüştürmeistasyonundan meydan gelir

    Santral çeşitleri
    1Hidroelektrik Santral
    2Termik Santral
    3 Nükleer Santral

    Yurdumuzda hangi çeşit elektrik santralleri bulunmaktadır?
    Ülkemizde sadece termik ve hidroelektrik santralleri bulunmaktadır

    1Hidroelektrik Santraller: Hidroelektrik santraller ile elektriküretimi, dünyada toplam elektrik üretimine yaklaşık %23 oranındakatkıda bulunmaktadır Hidroelektrik santralleri ile enerji üretimiiçin uygun coğrafi koşulların sağlanması gerekmektedir Günümüzkoşullarında kullanılabilir hidroelektrik kapasitenin büyük bir bölümühali hazırda kullanılmaktadır Türkiye açısından enerjinin durumu elealındığında, bazı kaynaklar açısından şanslı bir ülke olduğumuz ortayaçıkmaktadır Özellikle Güney ve Doğu Anadolu bölgelerimizdehidroelektrik santraller sayesinde üretilen elektrik enerjisiküçümsenemez Kurulması planlanan veya inşaatı süren birçokhidroelektrik santralleri, Türkiye’nin geleceğine damga vuracaktırHidroelektrik santraller, temiz enerji kaynakları arasındadeğerlendirmek gerekir
    Ülkemizdeki akarsuların hidroelektrik potansiyelinin geliştirilmesiamacı ile 485 adet hidroelektrik santral (HES) projesiningeliştirilmesi planlanmış bulunmaktadır Bu çalışmalar sonucundaülkemizin akarsularının toplam kurulu gücü 34592 MW, hidroelektrikenerji potansiyeli ise 122332 GWh olarak hesaplanmıştır 1999 yılı sonuitibariyle geliştirilerek işletmeye açılan 113 adet HES projesinintoplam kurulu gücü 10631 MW olup, enerji üretim kapasitesi yıldaortalama 38493 GWh’dır Bu ise toplam hidroelektrik potansiyelin ancak%31’inin geliştirildiğini göstermektedir Bu oran halen inşaatı devametmekte olan toplam 4246 MW Kurulu gücünde ve 14020 GWh enerji üretecekolan 38 adet HES projesinin tamamlanarak işletmeye alınması ile %43’eulaşacaktır
    DSİ Türkiye’de su kaynaklarını geliştirme projelerini,gerçekleştirmekten sorumlu kurumdur Hidroelektrik enerji üretecekprojeleri geliştirmektedir Türkiye’de bugüne kadar 125 hidroelektriksantral işletmeye alınmıştır Türkiye’de bugüne kadar işletmeye alınan11643 megawatt kurulu güçteki hidroelektrik santrallerde yılda ortalama42,2 milyar kilowatt saat enerji üretmektedir DSİ tarafından inşaedilen hidroelektrik santrallerin toplam kurulu gücü 9912 megawatt’dırDSİ tarafından inşa edilen hidroelektrik santrallerde yılda ortalama35,7 milyar kilowatt saat enerji üretilmektedir 40,5 milyar kilowattsaat enerji üretecek 102 hidroelektrik santralın inşaatı DSİ yatırımprogramında bulunmaktadır DSİ dünyanın en büyük su projelerinden biriolan GAP’ı da gerçekleştiriyor GAP ‘da 22 baraj, 19 hidroelektriksantral inşa edilecek olup, 9 baraj ve 5 hidroelektrik santralın inşasıtamamlanmıştır GAP‘da tamamlanan hidroelektrik santrallerde, 20 milyarkilowatt saat enerji üretilmektedir Devam eden projeler ile 7 milyarkilowatt saat daha enerji üretileceği bildirilmektedir
    Hidroelektrik santrallerinin yapımı çok pahalıdırBuna karşın ,elektrik enerji üretimi kolay ve ucuz olması yüzünden en çok tercihedilen santrallerdirÜlkemizin , bol yağış alan iklimi ve akarsularınınbolluğu nedeniyle bir çok baraj yapılmış ve hidroelektrik santrallerikurulmuşturAtatürk , Keban , Gökçekaya , Hirfanlı , Oymapınar ,Sarıyar , Karakaya önemli hidroelektrik santrallerimizdir

    2TERMİK SANTRALLER: Yanmayla ortaya çıkan ısı enerjisinden elektrikenerjisi üreten merkeze termik santral denir Yanma, bir kazan yadabuhar ürecinde gerçekleştirilir ve suyun buhara dönüştürülmesini, dahasonrada bunun yüksek basınç altında (160 bar),yükseksıcaklıkta(550’C)ço k ısıtılmasını sağlar Buhar önce türbinin yüksekbasınçlı bölümünde ve daha sonra yeniden çok ısıtıldıktan sonra orta vealçak basınçlı bölümlerde genişler Birbirini izleyen bu genişlemelersırasında ısı enerjisi mekanik enerjiye dönüşür Kondansatördesoğutulunca su yeniden eski haline geçer; türbinden çektiği buharlaçalışan bir yeniden ısıtma bölümüyse suyun ısısını yükseltip kazanagönderir Buhar ve su bir kapalı devre halinde dolaştıkları için, buçevrim sonsuza kadar yenilenir
    Duman kazan çıkışında büyük oranda ısı yitirir ve havaya verilir;Böylece yanma olayı gerçekleşir Kömürle çalışan santrallerde dumanındaha sonra elektrostatik düzenekler yardımıyla tozu alınır ve bacadandışarı atılır Bu arada türbinde yaratılan mekanik enerji biralternatöre iletilir ve burada elektrik enerjisine dönüştürülürTürbo-alternatör gurubunun uzunluğu 600 mega voltluk bir güç için bazen50m’aşar; verilen elektrik akımıysa 20 000 voltluk bir gerilim altında19 200 ampere ulaşır Modern bir termik santralın verimi %40dolayındadır

    Termik santrallerde kullanılan yakıtlar mazot, gaz ve kömürdür Mazotiçi gerekli olan tesisler basit tesislerdir; mazot 30000-40000mküphacimli, silindir biçiminde metalik depolarda saklanır Depolardanalınıp ısıtılan mazot püskürtülerek brülörlere aktarılırGaz kullanımıiçin gerekli olan donanımlar çok az sayıdadır; Gaz brülörleregönderilmeden önce yalnızca genişletilir,filtreden geçirilir veısıtılır
    Termik santrallerde kömür kullanımı; için gerekli olan tesisler gaz yada mazota oranla çok daha önemli ve büyüktür Burada özellikle kömüründemiryolu, akarsu ya da deniz yoluyla santrale getirilmesi,boşaltılması, depolanması, santral alanı içinde dolaştırılması vekazana verilmesi için gerekli tesisler yapılmalıdır Kömür önce tozhaline getirildikten sonra, önceden mazotla 500’C’a kadar ısıtılmışolan yanma odalarının brülörlerine kuvvetli bir hava akımıylagönderilir Bu odaların birkaç yüz m küp‘ü bulan bir hacmi ve birkaçbin m kare büyüklüğünde bir ısıtma alanı vardır Büyük bir termiksantralin kömür tüketimi günde 3 000 t‘u aşar
    Termik santraller içinde linyitli olanlar diğerlerinden çok daha önemlive güçlü olup, ülkemizin toplam elektrik üretimi içinde linyite dayalıtermik santrallerin parayı giderek artmaktadırYerli enerjikaynaklarımız içinde günümüzde de önemini koruyan linyityatakları,ülkemizin hemen her yerinde bulunmaktadırEn büyük linyityatakları,Afşin-Elbistan, Muğla , Soma, Tunçbilek, Seyitömer, Konya,Beypazarı,Adana Tufanbeyli ve Sivas havzalarında bulunmakta olup,kurulu termik santraller de bu bölgelerde yer almaktadırÜlkemizde 177adet sahada görünür 7,3 milyar ton linyit rezervinin 3,4 milyarını
    1100 Kcal/kg civarında ısıl değere sahip olan Afşin-Elbistan linyitlerioluşturmaktadır Linyit, konut sektöründe, termik santrallerde vesanayi sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır Kaliteli olanlarkonut ve sanayi sektörlerinde düşük ısıl değerli olanlar ise termiksantrallerde tüketilmektedir Linyitlerin büyük kısmı düşük kaliteliolduğundan %77 ‘den fazlası termik santrallerde kullanılmaktadır

    Kangal Termik Santrali

    3Nükleer Santral: Bu santrallerde yüksek basınçlı buharla türbinler döndürülür Buharı elde etmek için enerjiden yararlanılır
    1939 yılında bilim adamları, radyoaktif element olan uranyumunötronlarla bombardıman ederek daha küçük kütleli farklı iki çekirdeğebölmeye başarmışlardırBu bölünme sırasında kütle kaybından dolayı çokbüyük enerjinin açığa çıktğı görülmüştürBu enerjiye nükleer enerjidenir
    Reaktörler, kontrollü nükleer enerji üreten sistemlerdir
    Uranyum yakıt çubukları reaktörün kalbini oluştururBuradan çıkanenerji , kalbin çevresinde dolaşan suyu ıstırYüksek basınç altındaısıtılan su , buhar jeneratöründeki suyu ısıtarak buharlaştırırBubuhar elektrik üreten jeneratörün türbinlerini , onlar da rotorudöndürürBir nükleer reaktörde enerji dönüşümü aşağıdaki gibi olur

    Nükleer Enerji=}Isı Enerjisi=}Hareket Enerjisi=}Elektrik Enerjisi

    Çekirdek reaksiyonları fisyon ve füzyon olmak üzere iki şekilde olur
    Jeneratörler, mekanik enerjiye elektrik enerjisine çeviren aletlerdirDoğru akım jeneratörlerine dinamo, alternatif akım jeneratörlerine isealternatör denir
    Jeneratör; büyük bir elektromıknatıs (statör) ile bunun kutuplarıarasına yerleştirilmiş ve demir çekirdek üzerine çok sayıda bakır telsarılmış döner bobin (rotor) olmak üzere iki ana kısımdan oluşur
    Elektromıknatısın N kutbundan S kutbuna giden manyetik alanı kuvvetçizgilerinin bir telle kesilmesi ile elektrik akımı oluşur Bobinin tamdevir yapması sırasında bu kuvvet çizgileri , iki tarafta birer kezkesildiği için akımı çift yönlüdür
    Bu akım alternatif akımdır ve statör üzerinden dış devreye alınırÜlkemizde kullanılan alternatif akım saniyede 100 kere yön değiştirir

    1Fisyon (Bölünme, Parçalanma)

    Ağır bir nötron taneciğinin atom çekirdeklerine çarpması sonucundabirbirine yakın kütleli kararsız iki çekirdeğe bölünmesi olayıdır
    Fisyon sırasında üç tane nötron ve enerji açığa çıkar Bu nötronlarında başka bir çekirdeğe çarparak yeni çekirdek bölünmeleri meydanagetirmeleri , zincirleme bir biçimde devam ederAçığa çıkan bu büyükenerji , atom bombasının temelini oluşturur
    Reaktörlerde çekirdek reaksiyonu kontrollü bir biçimde yavaşlatılarak süreklilik sağlanır

    2Füzyon (Birleşme, Kaynaşma)
    Hafif iki çekirdeğin, uygun koşullarda birleşerek daha ağır ve kararlı bir çekirdeğe dönüşmesi olayına ise füzyon denir
    Füzyon sırasında açığa çıkan enerji, hidrojen bombası ile güneşteki olayların temelini oluşturur
    Füzyon enerjisi henüz deneysel aşamadadırHenüz enerji kaynağı olarakgünlük hayatımıza girmemiştirFüzyon olayının başlaması için çok yükseksıcaklıklara ihtiyaç vardırBunların dışında füzyon olayını kontrolaltına almak oldukça zordurAncak bu konudaki çalışmalar devametmektedirİlerde füzyon reaktörleri de yapılacaktırYirmi birinciyüzyılda insanoğlunun enerji ihtiyacı füzyon olayından karşılanabilir
    Ülkemizde nükleer santral bulunmamaktadır


    Santrallerin çevreye etkileri:
    1 Termik Santrallerde: Termik santraller kalitesiz linyit yataklarıiçin çevre kirliliğine neden olur Termik santrallerin bacalarındançıkan kükürt,azot ve karbon oksitleri havada su buharı ile birleşerekasit yağmurlarını oluştururlarToprağın ve suların kirlenmesine nedenolurlar;atık madde olan küllerin aşırı birikimi toprağın kirlenmesinesebep olurUçucu külleri tutmak için bacalarına takılan filtreler çoğukez yetersiz kalır ve atmosferi kirletir, Aşırı çevre sorunlarına nedenolduklarından tercih edilmemesi gerekir Fakat ülkemizde elektrikenerjisi gereksinimini karşılamak için vazgeçemeyeceğimiz enerji üretimkaynağıdır
    Termik santrallerden başka hidroelektrik, nükleer santraller gibi elektrik enerjisi üreten santraller vardır
    İyi yanları:Yakıtı ucuzdur Yakıtın taşınabildiği her yere kurulabilir Kuruluş masrafları azdır
    Kötü yanları: Çok aşırı su hava ve toprak kirliliğine neden olurlar
    Termik Santraller Yerine;
    a-) Modem teknoloji ile güvenlik ön plana alınarak kurulmuş nükleer santralleri,
    b-) Hidroelektrik santraller,
    c-) Güneş ışınlarından,rüzgarlardan,dalg alardan ve yer altı sıcaksularından (jeotermal enerji) elde edilecek enerji santrallerikurulmalıdır
    2Nükleer Santrallerde: Biriken bölünme ürünlerinin bozucu etkisindenötürü , yakıtın bir süre sonra reaktörden alınması gerekirArdındanreaktör , birkaç ay *soğumaya* bırakılırBu arada radyoaktifliğinin birbölümünü yitiren yakıt , sıkı bir koruma altında , yeniden işlenmesiiçin ilgili tesis'e taşınırOrada , kimyasal ayrıştırma yoluyla ,artıkta kalmış uranyum ve plütonyum çıkarılır
    İşlemler sırasında açığa çıkan kripton ve ksenon gibi bölünme ürünleri, doğrudan atmosfere bırakılırÖteki ürünler , suyla karıştırılarak yadeniz'e boşaltılır ya da yeraltına pompalanırRadyoaktif artıklar ,beton hücrelerde saklanan paslanmaz çelikten yapılmış büyük kazanlardada depo edilebilirRadyoaktif artıkların temizlenmesi için , bunlarıncamsı maddelere dönüştürülmesi ve özenle seçilmiş jeolojik yapılarıniçinde saklanması önerileri de vardır
    Dünyamızda diğer enerji kaynaklarının tükenmesi , buna karşın enerjiihtiyacının artması ülkeleri nükleer enerji kullanmayayöneltmektedirGeliş miş bir çok ülkede nükleer santraller vardırFakatbu reaktörlerde iyi tedbirler alınmazsa nükleer sızıntılarolmaktadır1986 yılında Sovyetler Birliğindeki Çernobil nükleerreaktörünün patlaması sonucu yüzlerce insan ölmüş ve birçoğu daradyoaktif sızıntılar nedeniyle sakat kalmıştır
    Karbondioksitin atmosferde oluşturduğu tabaka etkisiyle havanın aşırıısınmasına *sera etkisi* adı verilirSera etkisi olayında güneşışınlarının bir kısmı tutularak yer yüzüne dogru soba etkisioluştururlurVe böylece nükleer artıkların dağılması hızlanır

    Maliyet: Enerji santralleri maliyet bakımından en ucuzu termiksantrallerdir Hidroelektrik ve nükleer santraller ise çok pahalıyapılardır Nükleer santrallerin tehlikesinden ve Termik santrallerinçevreye etkisinden dolayı en çok hidroelektrik santraller tercihedilmektedir







  3. Ziyaretçi
    Bana yardımcı oldun verdiğin geniş bilgilerden dolayı







+ Yorum Gönder

Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi