+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Mehmet kaplanın Kültür ve dil adlı kitabının özeti ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. Ziyaretçi

    Mehmet kaplanın Kültür ve dil adlı kitabının özeti





  2. ÆSiя
    Özel Üye





    Cevap: Türk edebiyatı üzerine yaptığı dikkate değer araştırma ve incelemelerle tanınan ve Türk dili ve edebiyatı sahasında Cumhuriyet devrinin en tanınmış ilim adamlarından biri olan hocam Prof. Dr. Mehmet Kaplan, dil ve kültürle ilgili gِrüş ve düşüncelerini "Kültür ve Dil" adlı eserinde toplamıştır. Zevkle okuduğum, üzerinde düşündüğüm, yıllardan beriöğrencilerime, arkadaşlarıma, dostlarıma tavsiye ettiğim bu kıymetli eser, Kaplan hocanın dar anlamda Türk dili ve edebiyatıyla ilgili, geniş anlamda Türk kültürüyle ilgili bazı etüd, konferans ve denemelerinden oluşur. Hoca bu yazılarında düşünceyi bozduğu için polemikten mümkün olduğunca kaçınır.

    Onun, bir yeni Türk edebiyatçısı olduğu halde, dil ve kültür konusuyla bu kadar yoğun bir şekilde ilgilenmesinin sebebi, edebiyatın kültür değerlerini dil ile ifade eden bir sanat olmasıdır. Hoca, Türk edebiyatını baştan sona kadar bir bütün olarak ele aldığı için, dil değişmelerini de yakından gِrmek imkânına sahip olmuş, birçok yazısında kültür ve dil değişmeleri üzerinde durmuştur. Ona göِre edebiyat gibi kültür ve dil de bir milletin tarihi ile yakından ilgilidir. Bundan dolayı onları tarihî perspektif içinde gِrmeyenler mânâ ve ehemmiyetini kavrayamazlar. Türkiye’de bazı aydınların kültür ve dil konusunda yanılmalarının başlıca sebebi budur.

    Onları yanılgıya sürükleyen ikinci mühim sebep, kültür ile ilim ve tekniği birbirine karıştırmalarıdır. Bir insan, belli bir sahada ihtisas yaptığı için, o sahada geniş bir bilgiye sahip olabilir fakat bu, onu, kültür bakımından tamamıyla cahil ve boş olmaktan kurtaramaz. Türkiye’de bugün batı dillerini bilen, belli sahalarda ihtisas yapmış binlerce insan vardır. Fakat bunların pek azı, Türk diline, edebiyatına, tarihine, musikîsîne, mimarîsine ilgi duyarlar. Yine bunların çok azı, Türk milletinin bin yıldan beri sahip olduğu inançları, hayata bakış tarzını, dünya gِrüşünü ve değerler sistemini tanırlar. Onların büyük bir kısmı içinde yaşadıkları toplumun bu kültürel değerlerine yabancıdırlar. Bundan dolayı onların, Türk milletinin ruhunu anlamalarına ve onun meselelerine çِzüm üretmelerine imkân yoktur. اünkü sosyal, politik, ekonomik, kültürel bütün meseleler tarihî perspektif içinde anlaşılabilir.

    Kaplan hocaya gِre, bütün medenî milletler, çocuklarının dillerini, kendi kültürlerini bizzat okuyarak anlayacak bir seviyeye getirmek için çalıştıkları, lügat hazinelerini zenginleştirdikleri halde, bizde tam tersi yapılmaktadır. Hoca, bu durumun hazin sonuçlarını ise şِyle anlatır:

    "Kırk iki yıldır üniversitede hocalık yapıyorum. Her yıl üniversiteye gelenöğrencilerin lügat hazinesinin gittikçe fakirleştiğini gِrüyorum. Kendi atalarının dilini bilmedikleri için onlar, bizim için son derece kıymetli eserleri okumaktan mahrum kalıyorlar. Yeni yetişen nesiller bu yüzden kendi kültür değerlerine karşı yabancılaşıyorlar. Bugün Türkiye’de profesِrler arasında bile millî kültür kaynaklarına gidebilenlerin sayısı parmakla gِsterilecek kadar azdır.

    Millî kültürlerine bu kadar yabancı kalan aydınların kendi milletlerinin tarihini, dilini, dinini, edebiyatını,örf ve âdetini anlaması, doğru olarak değerlendirmesi ve onlardan faydalanarak milletinin hoşuna gidecek yeni eserler meydana getirmesi mümkün müdür?

    Ben buna imkân gِremiyorum. Benim yıllardan beri dil ve kültür konuları üzerinde ısrarla durmamın sebebi budur."

    Dil ve kültür konusu, Kaplan hocayı, sadece Türkiye’ye has bir mesele olarak değil, beşerî, îçtîmaî ve edebî bir konu olarak da yakından ilgilendirmiştir. Kültür ve Dil’deki yazılarında bu açıkça gِrülür. Hoca, Yunus Emre’nin bir şiirinde geçen "Dil hikmetin yoludur." sِzünden derinden etkilenmiş, Türkçe üzerinde düşünürken bazı hakikatlere ulaşır gibi olduğunu hissetmiştir. O, sadece Türkçe’nin değil, bütün insanlık dillerinin pek çok beşerî hakikati gizlediğine kanidir. اünkü ortak ve sürekli inançlar dilin içine sinerler. Milyonlarca insanın binlerce yıl denediği hakikatlerin deposu olan dil, bizi aldatmaz. Uydurma ve uzunömürlü olmayan kelimelerden şüphe edebiliriz. Büyük yazarlardan pek azı, yeni kelimeler icat etmişlerdir. Şaheserler asırların tecrübesinden geçmiş, sağlam ve zengin mânâlı kelimelerle yazılmıştır. Yunus’un, Fuzulî’nin, Bakî’nin şiirlerinde bugün derin mânâlar bulmaktayız. Bunu asırların tecrübesine borçluyuz. Kِkleri ve yapısı sağlam Türkçe kelimelerde binlerce yılın duygu ve düşüncesi, bugün de gün ışığı gibi parlar. Uydurma kelimelerde ise bu aydınlık ve sağlamlık yoktur.

    Bu göِrüşlerinden dolayı, Kaplan hoca, Kültür ve Dil’de topladığı yazılarında, Türk dili, Türk edebiyatı, Türk tarihi, Türk musikîsî, Türk plastik sanatları, Türk şehirleri, Türkiye’nin tabiî güzellikleri ve servet hazineleri, kültürlü insanlar, اağdaş Türk kültür ve medeniyeti, dil ve insan, dilin canlandırma gücü, dil ve millî birlik, dil ve kültür, ortak dil ve ortak kültür, kültür dili, konuşma dili, ilim dili, dil ve edebiyat gibi konular üzerinde durur. Kısacası Türk milletinin kültürel değerlerini bir bir inceler ve bunlarınönemini ortaya koyar.

    Kaplan hoca, konuşma ve yazı dilindeki kelimeleri, kِkenlerine bakarak Türkçe ve yabancı diye ayırmanın, bu şekildeöztürkçecilik yapmanın, dili arılaştırmaya çalışmanın yanlışlığı ve tehlikeleri üzerinde ısrarla durur. Eğer bِyle yapılırsa Fuzulî, Bakî, Şeyh Galip, Namık Kemal, Fikret, Mehmet Akif, Yahya Kemal, hattâ Yakup Kadri, Reşat Nuri, Halide Edip, Peyami Safa, A. Hamdi Tanpınar gibi şâir ve yazarlar bile anlaşılmaz hâle gelecektir. Bir milletin kütüphanesi ancak bِyle yıkılabilir. Halbuki her millet dilini ve kültürünü yüzyıllar boyunca yoğurur. Bu esnada o, akan bir nehir gibi, içinden geçtiği her topraktan bazı unsurları alır. Her medenî milletin konuşma ve yazı dili, karşılaştığı medeniyetlerden alınma kelime ve deyimlerle doludur. Bu bakımdan her milletin dili, o milletin tarihinin âdetâözetidir. Dünyada saf hiçbir ilim ve kültür dili yoktur. ضzleştirmecilik, bu bakımdan tarihin akışına ve kültüre aykırıdır. Bütün gelişmiş milletler, dillerine giren, işlerine yarayan kelimelere kendi malları gibi sarılırlar. Meselâ, ünlü İngiliz şâir ve tenkitçisi Thomas Stearns Eliot, İngilizce’nin en büyük şiir dili olduğunu sِyler ve bunu İngilizce’nin karışık, içinde çeşitli dillerden gelme unsurların bulunması ile açıklar. Onlarda bizdekine benzer ne birözleştirme hastalığı, ne de bir tasfiye hareketi vardır. Onlar, bِyle bir şeyi akıllarından bile geçirmezler. اünkü tasfiye, arılaştırma demek, herkesin bilmediği yeni (uydurma) kelimeler koymak demektir. Yeni kelimeleröz (?) olsalar bile, halka uzun müddet yabancı kalırlar. Alışılmışın üzerine alışılmamış bir kelimeyi koymanın, düşünce akımını ve düşünceyi aksatması bakımından büyük zararı vardır.

    Türkiye’deki tasfiye hareketi, eski kültür eserlerinden faydalanmaya engel olduğu gibi, yaşayan dili de binlerce kelimeden mahrum etmiştir. Düşünce trafiğini düzenleyen kelimelerin hoyratça değiştirilmesi, Türkiye’deki nesillerin kafasını karıştırmış, kültür akışına sekte vurmuş, kavram kargaşası doğurmuş, kültürümüzün temel kaynağı olan, bizi biz yapan binlerce eseri okunmaz ve anlaşılmaz hâle getirmiştir. Bu bir ilerme değil, gerilemedir.

    Kaplan hocanın Kültür ve Dil’de üzerinde durduğuönemli konulardan biri de din ve İslâmiyet’tir. O, bu konuları Din ve Kültür, Türklük ve İslâmiyet, İslâmiyet Yeni Bir Kültür Kaynağı Olabilir mi? başlıklı yazılarında ele alır.

    Din ve Kültür adlı yazısında Thomas Stearns Eliot’ın Türkçe’ye çevrilen Kültür Üzerine Düşünceler adlı eserini kaynak olarak gِstererek din ile kültür arasında hayatî bir münasebet bulur. Ona gِre din, kültürü aşan ve onu besleyen bir kaynaktır. Günümüz toplumlarında çok gِrülen, ciddi ve tedavisi en güç hastalık kültürde çِzülmedir. Thomas Stearns Eliot’a gِre, bu çِzülmenin başlıca çarelerinden birisi, toplumun ortak din ve kültür kaynaklarına dِnmek ve onlarla beslenmektir.

    İslâmiyet Yeni Bir Kültür Kaynağı Olabilir mi? adlı yazısında ise, İslâm’ın Türk toplumu üzerinde yaptığı bin yıllık derin tesiri anlatan Kaplan hoca, İslâm’ın yeni bir düşünce, sanat ve kültür kaynağı olacağının şüphesiz olduğunu belirtir. Ve Valery’nin "Başlangıçta masal vardı." cümlesini "Başlangıçta din vardı." şekline çevirirsek hakikate daha çok yaklaşmış olacağımızı vurgular. Ona gِre insanlık kültürünün temelinde din vardır ve yeryüzünde istisnasız bütün kültür ve medeniyetler dinlerden doğmuştur.
    O, Türklük ve İslâmiyet adlı yazısında ise, İslâmiyet’in Türk kültürü üzerindeki büyük tesirini ele alır. Ona gِre, Türkler Müslüman olduktan sonra, bin yıl boyunca bu yüce dinin içinde yaşamışlar, onun uğruna savaşmışlar, hayatlarını onun esaslarına uydurmuşlardır. Türk tarih ve kültürünün bin yılını İslâmiyet yoğurmuştur. İslâmiyet’i kendi ruh ve karakterine çok uygun bulan Türkler, İslâm’ı benimsedikten sonra, onu diğer milletlerden daha iyi yaşamışlardır. Türkler İslâmiyeti barış ve sevgi yolu olarak gِrmüşler, Anadolu’dan bütün dünyaya asırlarca sevgi ve barış gِtürmüşler, insanlara kardeşlik ve adaletiöğretmişlerdir. Yüzyıllarca Türk milletinin ufkunu aydınlatan İslâmiyet, sadece geçmişin değil, geleceğin de dinidir. Türklerin ve insanlığın ona ihtiyacı vardır.

    Kaplan hoca, buönemli gِrüş ve düşünceleriyle, yıllarcaöğrencilerine ve içinde yaşadığı topluma yol ve yِn gِstermiştir. O, hayatı boyunca Türk diline, Türk edebiyatına, Türk kültürüne hizmet etmiş, aydın olmanın, Türk milletinin değerlerine gِnülden bağlı olmanın gereğini yerine getirmiştir. Türk milleti, hayatını Türk edebiyatına ve Türk kültürüne adayan ve buörnek insanı her zaman rahmetle, minnetle ve şükranla anacak







  3. Ziyaretçi
    teşekkürler değerli paylaşımınız için.







  4. Ziyaretçi
    hocam cok saolun paylasımınız cok ıı noktalara degınıyo mehmet kaplanın ogrencısı oldugunuzda burdan anlasılıo cok saolun

  5. Ziyaretçi
    teşekkürler güzel paylaşım olmuş

  6. Ziyaretçi
    teşekkürler

+ Yorum Gönder

Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
mehmet kaplan kültür ve dil özeti,  kültür ve dil mehmet kaplan kitap özeti,  mehmet kaplan kültür ve dil kitabı özeti,  kültür ve dil mehmet kaplan özet,  mehmet kaplan kültür ve dil kitap özeti
5 üzerinden 3.56 | Toplam : 16 kişi